Światowy Dzień Sprzątania Świata

捐款

支持我们的使命

每笔捐款都有助于实施环境保护项目。加入支持者行列!

进行安全捐赠

Światowy Dzień Sprzątania, znany na świecie jako World Cleanup Day, obchodzony jest każdego roku 20 września. W 2026 roku data ta przypada w niedzielę.

Dzień został oficjalnie ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych w grudniu 2023 roku. Rezolucja ONZ zachęca państwa, organizacje międzynarodowe, samorządy, przedsiębiorstwa, szkoły, uczelnie i mieszkańców do podejmowania działań ograniczających problem niewłaściwie zagospodarowanych odpadów. [1]

重要信息

要素信息
日期20 września 2026 roku
Dzień tygodnianiedziela
Oficjalna nazwaWorld Cleanup Day
波兰语名称Światowy Dzień Sprzątania
Statusmiędzynarodowy dzień Organizacji Narodów Zjednoczonych
Podstawarezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ 78/122
Główny celograniczanie problemu odpadów porzuconych i niewłaściwie zagospodarowanych
Koordynator ruchu społecznegoLet’s Do It World
Gospodarz światowych obchodów 2026Shaoxing w Chinach
Termin programu głównych obchodów19–21 września 2026 roku
Główny obszar tematyczny 2026odpady żywnościowe i działania lokalne

Skąd wziął się World Cleanup Day?

Początki ruchu sięgają Estonii. W 2008 roku około 50 tysięcy osób w ciągu kilku godzin wspólnie usuwało odpady z terenów całego kraju. Lokalna inicjatywa stała się inspiracją dla kolejnych państw i podstawą międzynarodowej sieci Let’s Do It World.

Pierwszy skoordynowany World Cleanup Day odbył się w 2018 roku. Według organizatorów uczestniczyło w nim ponad 18 milionów wolontariuszy ze 157 państw i terytoriów. W następnych latach akcja rozwinęła się w jeden z największych obywatelskich ruchów środowiskowych.

Organizatorzy podają, że od początku globalnych działań World Cleanup Day zaangażował łącznie ponad 139 milionów osób w 212 państwach i terytoriach. Dane te obejmują wiele edycji i różne formy uczestnictwa, a nie pojedynczy dzień. [2]

Najważniejsze etapy rozwoju

RokWydarzenie
2008pierwsza masowa akcja sprzątania w Estonii
2018pierwszy skoordynowany World Cleanup Day
2019powstanie organizacji Let’s Do It World
2023przyjęcie przez ONZ rezolucji ustanawiającej World Cleanup Day
2024pierwsze obchody jako oficjalny dzień w kalendarzu ONZ
2026obchody w Shaoxing, skoncentrowane na problemie marnowania żywności

Nie tylko zbieranie śmieci

Najbardziej widocznym elementem World Cleanup Day jest usuwanie odpadów z parków, lasów, ulic, terenów nadrzecznych, plaż i osiedli. Jednodniowa akcja nie rozwiązuje jednak przyczyn światowego kryzysu odpadowego.

Sprzątanie powinno być połączone z edukacją, zapobieganiem powstawaniu odpadów, odpowiedzialnym projektowaniem produktów, ponownym użyciem oraz poprawą lokalnych systemów zbiórki i przetwarzania.

Poziom działania示例
Usuwanie skutkówzebranie odpadów z lasu, brzegu rzeki lub ulicy
Rozpoznanie problemuustalenie, jakie odpady pojawiają się najczęściej
Zapobieganieograniczenie jednorazowych opakowań
再利用naprawa, wymiana i przekazywanie przedmiotów
Lepsza zbiórkaustawienie odpowiednich pojemników
教育wyjaśnienie, dlaczego odpady nie powinny trafiać do środowiska
Zmiana systemowawspółpraca z producentami, administracją i odbiorcami odpadów

Usuwanie śmieci z przestrzeni publicznej jest potrzebne, ale najważniejszym rezultatem powinno być ograniczenie ich ponownego pojawiania się.

Dlaczego problem odpadów wymaga globalnego działania?

Na świecie powstaje ponad 2,1 miliarda ton odpadów komunalnych rocznie. Część z nich nie jest regularnie odbierana ani odpowiednio przetwarzana. Odpady trafiają na niekontrolowane składowiska, do rzek, mórz, lasów i terenów zamieszkałych. [3]

Skutki dotyczą nie tylko wyglądu przestrzeni. Niewłaściwie zagospodarowane odpady mogą zanieczyszczać glebę i wodę, zwiększać zagrożenie pożarowe, blokować kanalizację, szkodzić zwierzętom oraz powodować emisję gazów cieplarnianych.

Rodzaj problemuMożliwe konsekwencje
Plastik w środowiskurozpad na mikroplastik i zagrożenie dla zwierząt
Odpady w rzekachtransport zanieczyszczeń do mórz i oceanów
非法垃圾倾倒点zanieczyszczenie gleby, wody i krajobrazu
Odpady organiczne na składowiskachemisja metanu podczas rozkładu
电子垃圾utrata surowców i ryzyko uwalniania substancji szkodliwych
纺织品marnowanie materiałów, energii i wody
Odpady niebezpiecznezagrożenie dla ludzi, zwierząt i ekosystemów

Temat World Cleanup Day 2026 – odpady żywnościowe

Przygotowania prowadzone przez UN-Habitat koncentrują się w 2026 roku na odpadach żywnościowych. W dokumentach organizacyjnych proponowane hasło brzmi „Local Action as the Foundation of Global Change”, czyli „Lokalne działanie jako podstawa globalnej zmiany”.

Główne międzynarodowe obchody odbędą się w dniach 19–21 września 2026 roku w Shaoxing w Chinach. Oficjalnym dniem pozostaje niedziela 20 września. [4]

W 2022 roku na świecie zmarnowano około 1,05 miliarda ton żywności dostępnej na poziomie gospodarstw domowych, gastronomii i handlu detalicznego. Oznacza to około jedną piątą żywności dostępnej dla konsumentów. Największą część stanowiły odpady powstające w gospodarstwach domowych. [5]

Gdzie powstają odpady żywnościowe?

ObszarSzacowana ilość w 2022 rokuUdział
Gospodarstwa domoweokoło 631 mln tonokoło 60%
Gastronomiaokoło 290 mln tonokoło 28%
Handel detalicznyokoło 131 mln tonokoło 12%
Łącznieokoło 1,05 mld ton100%

Dane pokazują, że ograniczanie marnowania jedzenia nie jest wyłącznie zadaniem sklepów i producentów. Duża część zmian może rozpocząć się w domach, szkołach, restauracjach i lokalnych społecznościach.

Jak ograniczyć marnowanie żywności?

DziałaniePraktyczny efekt
planowanie zakupówmniej niepotrzebnie kupionych produktów
sprawdzanie zapasówwykorzystanie żywności przed zakupem kolejnej
prawidłowe przechowywaniedłuższa trwałość produktów
rozumienie oznaczeń datmniej wyrzucania żywności nadal nadającej się do spożycia
dopasowanie porcjimniej resztek na talerzach
zamrażanie nadwyżekwydłużenie możliwości wykorzystania
przekazywanie niesprzedanej żywnościwsparcie potrzebujących i ograniczenie strat
kompostowanie niejadalnych resztekodzyskanie materii organicznej

Kampania „Strive for Five”

Let’s Do It World rozpoczęło w 2026 roku kampanię „Strive for Five”. Jej celem jest zaangażowanie pięciu procent społeczeństwa w działania na rzecz czystszego otoczenia i odpowiedzialnego gospodarowania odpadami.

Organizatorzy zakładają, że zauważalna i trwała zmiana zachowań może nastąpić wtedy, gdy odpowiednio duża część społeczności zacznie publicznie stosować nowe zasady. Chodzi więc nie tylko o liczbę zebranych worków, ale o zmianę społecznej normy: śmiecenie ma stać się zachowaniem nieakceptowanym, a dbanie o wspólną przestrzeń czymś naturalnym. [6]

Światowy Dzień Sprzątania a Sprzątanie świata – Polska

Światowy Dzień Sprzątania i polska akcja Sprzątanie świata – Polska są ze sobą tematycznie związane, ale nie są dokładnie tym samym wydarzeniem.

要素World Cleanup Day世界清洁日 – 波兰
Zasięgmiędzynarodowyogólnopolski
Oficjalna data20 września każdego rokufinał w trzecim weekendzie września
Termin w 2026 roku20 września18–20 września
Statusoficjalny dzień ONZpolska kampania społeczna
KoordynacjaLet’s Do It World i UN-HabitatFundacja Nasza Ziemia
Główny charakterglobalna mobilizacja przeciwko kryzysowi odpadowemulokalne sprzątania i edukacja dotycząca nieśmiecenia

Terminy obu inicjatyw w 2026 roku nakładają się. Dzięki temu akcje prowadzone w Polsce mogą być jednocześnie elementem krajowego finału oraz szerszej międzynarodowej mobilizacji. [7]

Jak dołączyć do Światowego Dnia Sprzątania?

Można przyłączyć się do wydarzenia organizowanego przez szkołę, samorząd, firmę, organizację społeczną lub grupę mieszkańców. Można również przygotować własne sprzątanie i zarejestrować je na globalnej mapie World Cleanup Day.

Organizacja akcji krok po kroku

阶段Co należy zrobić?
1wybrać konkretny teren wymagający uporządkowania
2ustalić właściciela lub zarządcę terenu
3uzyskać wymagane zgody
4sprawdzić zagrożenia i przygotować zasady bezpieczeństwa
5uzgodnić odbiór i zagospodarowanie zebranych odpadów
6określić liczbę uczestników oraz potrzebne wyposażenie
7wyznaczyć koordynatora i osoby odpowiedzialne za grupy
8przeprowadzić krótkie szkolenie przed rozpoczęciem
9policzyć uczestników i oszacować rezultaty
10zgłosić wyniki i udokumentować akcję

Najważniejszym etapem jest uzgodnienie sposobu odbioru odpadów. Pełne worki nie mogą pozostać w miejscu sprzątania. Przed rozpoczęciem wydarzenia trzeba ustalić, kto, kiedy i w jaki sposób je odbierze.

Bezpieczeństwo podczas sprzątania

Uczestnicy powinni otrzymać rękawice, worki, elementy odblaskowe oraz informacje o potencjalnych zagrożeniach. W przypadku większej akcji potrzebna jest również apteczka i osoba odpowiedzialna za pierwszą pomoc.

Nie należy samodzielnie podnosić:

  • strzykawek i innych ostrych przedmiotów;
  • nieznanych substancji chemicznych;
  • pojemników pod ciśnieniem;
  • niewybuchów i przedmiotów przypominających amunicję;
  • dużych odpadów budowlanych;
  • beczek, kanistrów i szczelnie zamkniętych pojemników;
  • martwych zwierząt;
  • odpadów zawierających azbest.

Takie znaleziska należy zabezpieczyć przed dostępem innych osób, oznaczyć miejsce i zgłosić właściwym służbom albo zarządcy terenu.

Podstawowe wyposażenie

WyposażenieZastosowanie
rękawice roboczeochrona dłoni
mocne workizbieranie i rozdzielanie odpadów
chwytakiograniczenie kontaktu z odpadami
kamizelki odblaskowewidoczność przy drogach i parkingach
apteczkapodstawowa pomoc przy skaleczeniach
woda pitnaochrona przed odwodnieniem
telefonkontakt z koordynatorem i służbami
mapa terenupodział grup i kontrola obszaru

Dzieci powinny pracować wyłącznie pod opieką dorosłych i na terenie wcześniej sprawdzonym pod kątem zagrożeń.

Jak mierzyć rezultat akcji?

Sama masa zebranych odpadów nie pokazuje całego znaczenia wydarzenia. Duża liczba worków może oznaczać skuteczne sprzątanie, ale również poważny i powtarzający się problem w danym miejscu.

Wskaźnik它显示了什么?
liczba uczestnikówskalę zaangażowania społecznego
liczba sprzątanych miejsczasięg wydarzenia
masa lub objętość odpadówbezpośredni rezultat
rodzaje odpadówgłówne źródła problemu
liczba usuniętych dzikich wysypiskpoprawę stanu przestrzeni
liczba zgłoszonych zagrożeńproblemy wymagające interwencji służb
liczba partnerówpoziom współpracy lokalnej
stan terenu po kilku miesiącachtrwałość efektów

Warto zapisać, jakie odpady występowały najczęściej. Powtarzające się kubki, opakowania, butelki lub niedopałki mogą wskazać potrzebę ustawienia pojemników, zmiany organizacji terenu albo przeprowadzenia dodatkowej kampanii edukacyjnej.

Co mogą zrobić firmy i instytucje?

Firmy mogą potraktować World Cleanup Day jako element wolontariatu pracowniczego, ale akcja nie powinna kończyć się na wspólnym wyjściu w teren.

DziałanieDługoterminowy efekt
sprzątanie lokalnego terenuszybka poprawa otoczenia
audyt odpadów w biurzerozpoznanie głównych źródeł śmieci
ograniczenie produktów jednorazowychmniejsza ilość odpadów
wprowadzenie pojemników wielorazowychograniczenie opakowań
poprawa segregacjimniej zanieczyszczonych frakcji
ograniczenie marnowania jedzenianiższe koszty i mniej bioodpadów
współpraca z lokalną społecznościąwiększy zasięg i trwałość działań
publikacja wynikówprzejrzystość i możliwość porównywania postępów

Najbardziej wiarygodne działania łączą jednodniowy wolontariat z konkretną zmianą wewnątrz organizacji.

Sprzątanie jest początkiem, nie końcem

Światowy Dzień Sprzątania pokazuje, jak wiele można osiągnąć poprzez wspólne działanie. Jednocześnie przypomina, że nie da się bez końca usuwać skutków nadmiernej konsumpcji i niewłaściwego gospodarowania odpadami.

Trwała poprawa wymaga ograniczania ilości wytwarzanych odpadów, wielokrotnego używania produktów, sprawnych systemów zbiórki, odpowiedzialności producentów oraz świadomych decyzji konsumentów.

20 września 2026 roku warto posprzątać wybrany fragment otoczenia. Jeszcze ważniejsze będzie jednak sprawdzenie, dlaczego odpady się tam pojawiły i co można zrobić, aby nie trzeba było zbierać ich ponownie za rok.

Źródła

  1. Organizacja Narodów Zjednoczonych – World Cleanup Day i rezolucja 78/122.
  2. World Cleanup Day – historia ruchu i skala dotychczasowych działań.
  3. UN-Habitat – skala światowego problemu odpadów komunalnych.
  4. UN-Habitat – przygotowania do World Cleanup Day 2026, tematyka odpadów żywnościowych i obchody w Shaoxing.
  5. UN-Habitat i UNEP – dane dotyczące marnowania żywności.
  6. Let’s Do It World – kampania „Strive for Five” na 2026 rok.
  7. Fundacja Nasza Ziemia – termin 33. Akcji Sprzątanie świata – Polska, 18–20 września 2026 roku.
  8. World Cleanup Day – udział w wydarzeniu i rejestracja lokalnej akcji.

Treść i grafika zostały przygotowane przy wsparciu narzędzi sztucznej inteligencji, a następnie zweryfikowane, zredagowane i zatwierdzone przez człowieka; odpowiedzialność redakcyjna za publikację ponosi IGTSF.

Podstawa prawna i odniesienie: art. 50 ust. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 w sprawie sztucznej inteligencji, stosowany od 2 sierpnia 2026 r., oraz ustawa z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji, Dz.U. 2026 poz. 1003. Adnotacja stanowi także dobrowolny standard transparentności — przy rzeczywistej kontroli redakcyjnej nie każdy tekst wspierany przez AI podlega obowiązkowi indywidualnego oznaczenia.

联系我们!

有疑问或想了解更多关于合作的信息?请填写表格,我们将与您联系,以满足您的需求并讨论合作机会。.

联系我们!

您有疑问或想了解更多合作信息吗?请填写表格,我们将与您联系,以回应您的需求并讨论合作可能性。.