Heat recovery from sewage systems in residential buildings: what really works and when is it profitable?

Donation

Support our mission

Every donation helps implement environmental protection projects. Join the ranks of supporters!

Make a secure donation

Woda użytkowa to po ogrzewaniu druga największa pozycja w bilansie energii domów. Znaczna część tej energii ucieka do kanalizacji razem z prysznicem. Odzysk ciepła z tzw. wód szarych pozwala tę stratę częściowo odwrócić i realnie obniżyć koszty przygotowania ciepłej wody.

Skąd bierzemy ciepło i ile go jest?


W ściekach bytowych, zwłaszcza z pryszniców i umywalek, temperatura zwykle mieści się w zakresie 18–35 °C. Woda wodociągowa bywa o kilkanaście–kilkadziesiąt stopni chłodniejsza. Różnica temperatur między strumieniem ścieków a zimną wodą to właśnie zasób do odzysku.

Technologie w praktyce


W budownictwie mieszkalnym stosuje się trzy dojrzałe rozwiązania: pionowe wymienniki prysznic–prysznic (equal-flow), łatwiejsze w montażu wymienniki poziome/tray-owe oraz małe pompy ciepła na szarej wodzie, które podgrzewają zasobnik ciepłej wody. Każda z opcji ma inną sprawność, wymagania montażowe i skalę efektu.

RozwiązanieParametr/zakresWarunki poprawnego działaniaNajlepsze zastosowania
Pionowy WWHR (equal-flow)Deklarowana skuteczność wg badań CSA B55.1: około 40–70% (zależnie od długości i średnicy wymiennika)Jednoczesny odpływ z prysznica i pobór zimnej wody; krótka droga hydrauliczna; podłączenie równocześnie do mieszacza prysznica i do wejścia podgrzewaczaNowe budynki oraz remonty z dostępem do pionu; gospodarstwa „prysznicowe”
Poziomy/tray-owy WWHRZwykle 25–40%Stabilny spływ cienką warstwą, dostęp pod brodzikiem lub przy wannieModernizacje bez kucia pionów, prysznice typu walk-in
Pompa ciepła na szarej wodzieSezonowy COP typowo powyżej 3,5; zdolność pokrycia dużej części potrzeb ciepłej wodyFiltracja zanieczyszczeń, wygodny dostęp do wymiennika, sterowanie pracąBudynki wielorodzinne, akademiki, hotele, zasoby PRS

How does it work ?


W pasywnym WWHR (Waste Water Heat Recovery) ścieki opływają ścianki wymiennika, po drugiej stronie płynie zimna woda z wodociągu. Gdy oba przepływy zachodzą jednocześnie, zimna woda wstępnie się ogrzewa i trafia do mieszacza prysznica oraz na zasilanie podgrzewacza. Im wyższa deklarowana sprawność urządzenia i lepsza jednoczesność, tym większa redukcja energii.


Największy efekt uzyskuje się na prysznicach, gdzie jednoczesność przepływów jest naturalna. W wannach, przy długich odcinkach bez przepływu lub w skomplikowanej hydraulice z cyrkulacją korzyści maleją. W budynkach wielorodzinnych profil dobowy i skala przepływów sprzyjają centralnym układom z pompą ciepła.


W praktyce najkorzystniejszy jest układ, w którym podgrzana wstępnie woda trafia równocześnie do mieszacza prysznica i do wejścia zasobnika lub podgrzewacza. Rozwiązania certyfikowane posiadają podwójną barierę oddzielającą media i spełniają wymagania ochrony wody pitnej, co eliminuje ryzyko cofki.

Ile to daje?


Załóżmy 8 minut prysznica z przepływem 8 l/min (64 l), temperaturę mieszanki 38 °C, zimną wodę 10 °C i zasobnik 55 °C. Energia na jeden prysznic bez odzysku to około 2,08 kWh. Pionowy wymiennik o sprawności 50% zmniejsza potrzebną energię mniej więcej o połowę. Dla trzech osób codziennie to rząd wielkości 1,1 MWh oszczędności rocznie na same prysznice. Przy zasilaniu elektrycznym przekłada się to na zauważalną redukcję kosztów i emisji.

Mini-obliczeniePrzed WWHRPo WWHR (η = 0,50)
Energia na 1 prysznicok. 2,08 kWhok. 1,04 kWh
Oszczędność na 1 prysznic—ok. 1,04 kWh
Trzy osoby, 365 dni w roku—ok. 1 140 kWh/rok

Pompa ciepła na szarej wodzie w bloku


W budynkach wielorodzinnych centralny wymiennik na odpływie szarej wody połączony z niewielką pompą ciepła do zasobnika potrafi pokryć znaczną część zapotrzebowania na ciepłą wodę przy sezonowym COP na poziomie około 3,5–4 i wyższym. Warunkiem trwałego efektu jest filtracja i regularne czyszczenie wymiennika ze złogów oraz biofilmu.

Ryzyka i najczęstsze błędy


Najczęściej problemem jest brak jednoczesności przepływów, zbyt krótki pion lub nieoptymalne podłączenie tylko do mieszacza albo tylko do podgrzewacza. W układach aktywnych spadek sprawności wynika zwykle z zaniedbanej filtracji i braku serwisu wymiennika po stronie ściekowej.

Kiedy to ma największy sens?


W domach i mieszkaniach dominują prysznice, dlatego pionowy WWHR equal-flow to prosty i relatywnie tani sposób na stałą poprawę efektywności systemu ciepłej wody. W większych budynkach, gdzie profil dobowy jest stabilniejszy, centralna pompa ciepła na szarej wodzie daje skalowalny efekt bez ingerencji w mieszkaniach.


Odzysk ciepła z wód szarych w mieszkaniówce nie jest egzotyką. Pasywne wymienniki pod prysznicami potrafią obniżyć energię potrzebną do przygotowania ciepłej wody o dziesiątki procent, a w budynkach wielorodzinnych układy z pompą ciepła stają się realnym, stałym źródłem ciepła dla zasobnika.

Kluczem pozostają właściwa hydraulika, certyfikowane urządzenia, jednoczesność przepływów oraz – przy systemach aktywnych – regularny serwis.

Źródła :
Eurostat, energia w gospodarstwach domowych (2023, ciepła woda – udział w zużyciu)
SAP 10.2 (UK), metodologia ujęcia WWHR w bilansie energetycznym budynku
CSA B55.1/B55.2, procedury badań wymienników odzysku ciepła z wód szarych
IAPMO PS-92, wymagania dla wymienników pośrednich
Title 24 (California), uznanie WWHR i progi skuteczności (≥42%)
Karty techniczne producentów (np. Power-Pipe – skuteczności wg CSA; Zypho – warianty podłączeń, separacja zgodna z EN 1717)
EN 1717, ochrona wody pitnej przed zanieczyszczeniem przez cofkę
Przeglądy naukowe i studia przypadków (NREL, EPRI/Incubatenergy) dla pomp ciepła na ściekach

#IGTSF #odzyskciepła #WWHR #ciepławoda #efektywnośćenergetyczna #budynki #dekarbonizacja

Get in touch with us!

Have questions or want to find out more about the partnership? Fill in the form and we will contact you to address your needs and discuss partnership opportunities.

Contact us!

Do you have questions or want to learn more about cooperation? Fill out the form, and we will contact you to address your needs and discuss partnership opportunities.